Η συμβολή του Εσωτερικού Ελέγχου στο σύγχρονο management

Οι ραγδαίες εξελίξεις που συντελούνται καθημερινά σε τοπικό, ευρωπαϊκό και σε διεθνές οικονομικό περιβάλλον, «παγκοσμιοποίηση», οι νέες τεχνολογίες που αναπτύσσονται, η πολυπλοκότητα των συναλλαγών και τα φαινόμενα των οικονομικών εγκλημάτων όλο και δυσκολεύουν τις διοικήσεις των επιχειρήσεων για άμεση ενημέρωση και άσκηση αποτελεσματικής διοίκησης .

Το γεγονός αυτό, όλο και αναγκάζει τις διοικήσεις, στην εκχώρηση αρμοδιοτήτων σε διάφορα ιεραρχικά επίπεδα για την καλύτερη διαχείριση των επιχειρηματικών κινδύνων. Η διεθνής εμπειρία έχει δείξει πως ένα σύστημα αξιόπιστο, με αποτελεσματικότητα και αρωγό στο έργο των διοικούντων μπορεί να προκύψει από τη δημιουργία μιας ανεξάρτητης υπηρεσίας, τον Εσωτερικό ΄Ελεγχο (Internal Audit) που να υπάγεται απευθείας στη Διοίκηση – Δ. Συμβούλιο, που με τις σύγχρονες αντιλήψεις, μεθόδους και τεχνικές που διαθέτει εγγυάται τη διασφάλιση ορθολογικής λειτουργίας του συστήματος εσωτερικού ελέγχου (διαδικασίες), τη διαφάνεια και την επίλυση πολυσύνθετων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν σήμερα οι επιχειρήσεις.

Ο Εσωτερικός ΄Ελεγχος (Internal Audit), όπως ορίζεται από το Ινστιτούτο Εσωτερικών Ελεγκτών είναι μια ανεξάρτητη, αντικειμενική, διαβεβαιωτική δραστηριότητα, σχεδιασμένη να αξιολογεί την επάρκεια λειτουργίας του συστήματος εσωτερικού ελέγχου, να προσθέτει αξία, να αποτιμά τους επιχειρηματικούς κινδύνους για την καλύτερη διαχείρισή τους, επιτυγχάνοντας τους στρατηγικούς στόχους.

Ο Εσωτερικός ΄Ελεγχος είναι ο Σύμβουλος της Διοίκησης, είναι η προέκταση αυτής, γεγονός που συνδράμει στην εφαρμογή της Εταιρικής Διακυβέρνησης, καθώς και στο έργο των managers, απαραίτητο εργαλείο τους. Ο Εσωτερικός ΄Ελεγχος αποτελεί μια δυναμική υπηρεσία υψηλής προστιθέμενης αξίας και αναγνώρισης στον επιχειρησιακό χώρο και θα πρέπει να αξιοποιείται από τις ελεγχόμενες μονάδες για την αναβάθμιση των υπηρεσιών τους.

Σκοπός του Εσωτερικού Ελέγχου είναι η παροχή εξειδικευμένου και υψηλού επιπέδου υπηρεσιών, προς τη Διοίκηση, μέσω αξιολόγησης των συστημάτων λειτουργίας. Να επισημαίνει και να αξιολογεί τους επιχειρηματικούς κινδύνους και να προτείνει τρόπους διαχείρισής τους. Αποσκοπεί στη διαβεβαίωση υλοποίησης των αποφάσεων σύμφωνα με τις διαδικασίες, την εφαρμογή των νόμων και κατά πόσο γίνεται σωστή διαχείριση των διαθεσίμων πόρων και μέσων που διαθέτει ο Οργανισμός.

Ο Εσωτερικός ΄Ελεγχος συμβάλλει στη διαφάνεια, στην ακρίβεια και στην αξιοπιστία των πληροφοριών, στη συμμόρφωση των ελεγχομένων με τους κανόνες λειτουργίας, καθώς και στη διασφάλιση της εργασίας τους. Η λειτουργία Υπηρεσίας Εσωτερικού Ελέγχου δίνει τα εχέγγυα στη Διοίκηση για ανάληψη μεγαλύτερων επιχειρηματικών κινδύνων, που σημαίνει ότι σε επιχειρήσεις που λειτουργεί Εσωτερικός ΄Ελεγχος βρίσκονται σε πλεονεκτική θέση έναντι άλλων επιχειρήσεων που στερούνται των υπηρεσιών αυτών.

Η αποτελεσματικότητα του Εσωτερικού Ελέγχου εξαρτάται κυρίως από τη στήριξη που παρέχεται από τη Διοίκηση, από την αποδοχή του από τους ελεγχόμενους και γενικότερα από την εταιρική κουλτούρα που έχει διαμορφωθεί στον επιχειρησιακό χώρο. Επίσης, από την ύπαρξη Κανονισμού Λειτουργίας του Εσωτερικού Ελέγχου, από την εφαρμογή των Διεθνών Ελεγκτικών Προτύπων, την τήρηση του Κώδικα Δεοντολογίας των Εσωτερικών Ελεγκτών και την εκπαίδευσή τους. Το πιο σημαντικό στην αποτελεσματική λειτουργία του Εσωτερικού Ελέγχου είναι ότι θα πρέπει να αναφέρεται στο ανώτατο επίπεδο διοίκησης (Δ/ντα Σύμβουλο – Μη εκτελεστικά μέλη – Δ. Συμβούλιο, ανάλογα αν η επιχείρηση είναι εισηγμένη ή όχι).

Σύμφωνα με την απόφαση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς 5/204 και το νόμο 3016 για την Εταιρική Διακυβέρνηση, εταιρείες που είναι εισηγμένες στο Χ.Α.Α ή που πρόκειται να εισαχθούν, είναι υποχρεωμένες να έχουν Τμήμα Εσωτερικού Ελέγχου. Παράλληλα ο πρόσφατος νόμος 3156, υποχρεώνει όλες τις Εταιρείες – ΔΕΚΟ που δεν είναι εισηγμένες, αλλά εποπτεύονται κατά 50% από το Ελληνικό Δημόσιο να έχουν Υπηρεσία Εσωτερικού Ελέγχου, σύμφωνα με τα πρότυπα του ν.3016 και την ερμηνευτική εγκύκλιο 4719/2005 του ν.3156 του Υπουργείου Οικονομικών.

Η διεθνής πρακτική έχει αποδείξει πως η λειτουργία Εσωτερικού Ελέγχου στις επιχειρήσεις αποτελεί βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή της Εταιρικής Διακυβέρνησης και το πέρασμα των επιχειρήσεων από τον παραδοσιακό τρόπο λειτουργίας στο σύγχρονο μοντέλο διοίκησης. Το γεγονός αυτό δίνει τη δυνατότητα στις επιχειρήσεις που αξιοποιούν τον Εσωτερικό ΄Ελεγχο, ως εργαλείο τους, να διατηρούνται και να αναπτύσσονται στο διεθνές ανταγωνιστικό περιβάλλον, σημαντικό πλεονέκτημα.